Biegły z zakresu dendrologii, terenów zieleni, leśnictwa oraz wyceny drewna

Wydawać by się mogło, iż sprawy związane z drzewami, terenami zieleni nie są trudne i w większości są do opanowania przez kompetentne osoby. Zdarza się jednak wcale nierzadko, że strony postępowania chcą skorzystać z pomocy biegłego – specjalisty w zakresie np. dendrologii, który wykorzystuje swoją wiedzę specjalną w danej dziedzinie.

Uwaga podstawowa: biegłym sądowym, jest osoba powołana przez Sąd Okręgowy w danej dyscyplinie i wykonująca tylko na zlecenie organów procesowych (Policja, Prokuratura, Sąd) opinię lub ekspertyzę  lub biorąca udział w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Tylko w takich sytuacjach biegły sądowy może posługiwać się tym określeniem i może używać pieczątki z nazwą „Biegły sądowy”.

Kodeks postępowania administracyjnego w art. 84 pkt. 1 i 2 przewidział jeszcze inną formę biegłego, który powoływany jest na wniosek organu prowadzącego postępowanie administracyjne (Urząd Gminy, Starostwo Powiatowe i in.).

Art. 84. Kodeksu postępowania administracyjnego

  • 1. Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
  • 2. Biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24. Poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków.

Dowód z opinii biegłego można zastosować, jeżeli istnieje potrzeba pozyskania wiadomości wybiegających poza zwykłą, rutynową działalność organu.

Biegły powinien rozstrzygnąć przedstawione mu kwestie na podstawie swej wiedzy specjalnej i zgodnie z jej zasadami. W tym celu powinien wykonać odpowiednie badanie, połączone z dokonaniem własnych ustaleń, powinien skonfrontować materiał z właściwymi zasadami naukowymi i wyciągnąć odpowiednie wnioski.

W jakich sytuacjach związanych z terenami zieleni najczęściej powoływany jest biegły?

1.      Odmowa wypłaty odszkodowania lub nieuzasadnione roszczenia z tytułu zniszczenia mienia przez spadające drzewo (nierzadko właściciele gruntów wykazują, iż nie było żadnych objawów świadczących o występowaniu zgnilizny lub, że przyczyna upadku drzewa były huraganowe wiatry itd. Może być też sytuacja odwrotna – ktoś dowodzi, że drzewo było chore i zagrażające i usiłuje uzyskać odszkodowanie)

2.      Ocena stanu zdrowotnego drzewa w czasie jego wycinki. Przykładowo: zostało wycięte drzewo, po kilku miesiącach organ administracyjny wszczął postępowanie i należy ocenić czy drzewo w momencie ścinki zachowywało żywotność (ustalenie jest kluczowe do określenia rozmiaru kary administracyjnej).

3.      Nasuwają się wątpliwości co do prawidłowej identyfikacji gatunku drzewa lub krzewu. Przykładowo: organ wydający decyzję na wycinkę drzew nie jest w stanie określić poprawności identyfikacji rzadkiego gatunku lub odmiany (gatunek może nie być rzadki, ale może wykształcił nietypową formę itd.)

4.      Odmowa organu wydania zezwolenia na wycinkę drzewa z powodu stanu zdrowotnego. Nierzadko występują rozbieżności w ocenie stanu zdrowotnego drzewa. W takiej sytuacji organ prowadzący sprawę zleca biegłemu wykonanie specjalistycznej ekspertyzy w celu oceny stanu zdrowotnego drzewa. Również może się zdarzyć, że wnioskodawca na wskutek decyzji odmownej chce skorzystać z procedury odwoławczej i załączyć do odwołania opinię biegłego. Nierzadko również urzędnik odpowiedzialny za wydanie decyzji znajduje się pod presją wnioskodawcy(niekiedy jest to nawet grupa znanych mu osób) i nie chcąc ulec presji i wydać decyzję na wycinkę drzewa lub jej odmówić  i korzysta wtedy z opinii biegłego. Mogą być również uzasadnione wątpliwości ze strony urzędu co do zasadności wycinki drzewa i w celu wsparcia się przy podejmowaniu racjonalnej decyzji urząd chce skorzystać z wiedzy biegłego. Sytuacja kiedy nasuwają się wątpliwości czy wyciąć drzewo czy je zachować jest w gruncie rzeczy trudna, ponieważ tak naprawdę nie chodzi tylko o drzewo lecz o tzw. zarządzanie ryzykiem. Przykładowo: drzewo rośnie przy przejściu dla pieszych, w sąsiedztwie szkoły, skrzyżowania ulic i być może w innych okolicznościach (np. w parku) mogłoby być zachowane, ale nasuwają się wątpliwości czy nie przekroczono akceptowalnego poziomu ryzyka.

5.      Ocena wartości drewna na podstawie ściętych pni lub zgromadzonej dokumentacji przyrodniczej. Przykładowo: kluczowe jest ustalenie jaką wartość miało drewno, którego już nie można zobaczyć, zostały jedynie pnie lub nawet ich brakuje.

6.      Ocena jakości wykonania zabiegu pielęgnacyjnego na drzewie. Przykładowo: jednostka zlecająca pielęgnację wysuwa roszczenia co do prawidłowości jej wykonania. Pojawiają się rozbieżności w ocenie czy zabieg nie doprowadził do uszkodzenia lub zniszczenia drzewa. Jest to ważne ponieważ zgodnie z ustawą o ochronie przyrody inne działania są podejmowane w przypadku uszkodzenia drzewa a inne w przypadku jego zniszczenia.